Σαμαρκάνδη Η θρυλική πόλη του Δρόμου του Μεταξιού

Όταν το 1369 ο Μογγόλος ηγεμόνας Ταμερλάνος έκανε πρωτεύουσά του την πόλη Σαμαρκάνδη, που βρισκόταν στον Δρόμο του Μεταξιού, μετέτρεψε έναν σωρό ερείπια και χαλάσματα σε θρύλο. Από εκείνη τη στιγμή το όραμα των γαλάζιων θόλων, των ψηλόλιγνων μιναρέδων, των παλατιών με τις επενδύσεις από τιρκουάζ πλακάκια που αστράφτουν στα oρεινά βάθη της κεντρικής Ασίας, θα διέγειρε τη φαντασία της Δύσης.

Η Σαμαρκάνδη έγινε – και παραμένει – ένα σύμβολο του απρόσιτου ανατολίτικου μυστηρίου. Ευρωπαίοι ποιητές και δραματουργοί, μεταξύ των οποίων ο Μάρλοου, ο Μίλτον, ο Γκαίτε και ο Κιτς, χρησιμοποίησαν στους στίχους τους το μαγικό όνομα της πόλης για να αναπαραστήσουν την εξωτική Ανατολή. Ο Τζέιμς Ελρόυ Φλέκερ, για παράδειγμα, έγραψε: ‘‘Δεν ταξιδεύουμε μόνο για να διεξαγάγουμε εμπορικές συναλλαγές. Θερμότεροι άνεμοι πνέουν στα περήφανα κεφάλια μας. Από δίψα ακόρεστη να μάθουμε όσα δεν πρέπει να μαθαίνονται, παίρνουμε τον Χρυσό Δρόμο για τη Σαμαρκάνδη’’.

Ακόμα και σήμερα, τα φθαρμένα μνημεία του Ταμερλάνου διατηρούν τα φανταχτερά χρώματα και τη σαγήνη τους. Το τέμενος Μπιμπί Χανούμ, με το όνομα της ευνοούμενης γυναίκας του, ο τάφος Γκουρ-ι-Μιρ, όπου αναπαύθηκε το σώμα του, και η μεγάλη πλατεία Ρετζιστάν, όλα θυμίζουν τις μέρες που τα καραβάνια με τις καμήλες έφταναν κουβαλώντας αγαθά απ’ όλη την Ασία. Στη σκιά των αψίδων οι έμποροι παζαρεύουν δέρματα και λινά από τη Ρωσία, κανέλλα και γαρύφαλλο από την Ινδία, μεταξωτά και διαμάντια από την Κίνα ή τους άφθονους ντόπιους καρπούς της Σαμαρκάνδης, σταφύλια, πεπόνια, αχλάδια κ.α

Οι απαρχές της Σαμαρκάνδης ανάγονται 5.000 χρόνια στο παρελθόν, καθιστώντας την μια από τις παλιότερες πόλεις του κόσμου. Σύμφωνα με την παράδοση, ιδρύθηκε από έναν ημι-μυθικό βασιλιά, τον Αφρασαγίμπ. Οι αρχαίοι Έλληνες γνώριζαν την πόλη ως Μαράκανδα, πρωτεύουσα της Σογδιανής, ενώ ο Μέγας Αλέξανδρος εισήλθε σ’ αυτήν το 329 π.Χ.

Οι σημερινοί ταξιδιώτες από τη Δύση ακολουθούν τον Χρυσό Δρόμο προς τη Σαμαρκάνδη, για να δουν με τα μάτια τους την πόλη που κάποτε αποτελούσε εξωτικό μέρος, βασίλειο της φαντασίας, που μνημονευόταν σε ποιητικούς στίχους, και να ατενίσουν το γαλαζοπράσινο όνειρο που ο Ταμερλάνος έκανε πραγματικότητα.